تاريخ آموزش روابط عمومي در ايران
تاريخ آموزش روابط عمومي در ايران را ميتوان به دو دوره مجزا تقسيم كرد:
الف - دورههاي اوليه كوتاه مدت معرفي روابط عمومي كه در سالهاي 46-1343 به صورت سمينار برگزار شد.
ب - تاسيس دانشكده علوم ارتباطات اجتماعي در سال 1346 و بعد ازآن.
بررسيها نشان ميدهد كه نخستين كلاسها، سخنرانيها و سمينارهاي روابط عمومي در ايران توسط شركت ملي نفت ايران و وزارت اطلاعات و جهانگردي از سال 1343 آغاز شد و تا سال 1346 (زمان تاسيس موسسه مطبوعات و روابط عمومي) كه بعدآ به نام دانشكده علوم ارتباطات اجتماعي تغيير نام داد، ادامه داشت. سخنرانان و آموزشدهندگان نخستين، دكترسهامالدين معزي و دكترحميد نطقي بودند. در ايران دورهها و سخنرانيها در پيرامون موضوعهاي معرفي روابط عمومي، بيان تعاريف، ذكر وظايف و شرح و بسط اقدامات و فعاليتها بحث ميشد.
- جامعهشناسي عمومي - اصول علوم اقتصاد- روابط بين الملل
- رياضيات و آمار- روانشناسي عمومي- اقتصاد ايران
- فرهنگ و تمدن ايران- علوم سياسي- نمونههاي نظم و نثر فارسي
- زبان خارجه- حقوق- اصول مديريت
عنوانها پارهاي ازدروس مربوط به ارتباطات عبارتند از:
- افكار عمومي- شيوه نگارش
- ارتباطات اجتماعي- وسايل ارتباط جمعي
- ارتباطات گفتاري و اصول سخنوري- بازاريابي
- حقوق ارتباطات جمعي- گزارش نويسي
و عنوانهاي دروس تخصصي عبارت بودند از:
- اصول روابط عمومي- چاپ و گرافيك و صفحه آرايي
- تكنيكهاي روابط عمومي - انتشارات در روابط عمومي
- اصول تبليغات بازرگاني
- عكاسي - فيلم برداري و فتوژورناليسم - كارآموزي عملي
نزديك به 1170 نفر تا پيروزي انقلاب اسلامي (1357) در رشته روابط عمومي از اين دانشكده فارغالتحصيل شدهاند. هر چند تا به حال تحقيق جامعي درباره نحوه فعاليت و اشتغال فارغالتحصيلان اين رشته به عمل نيامده است، ولي بااطمينان ميتوان گفت كه اشتغال نزديك به 30 درصد اين تعداد در مشاغل روابط عمومي، بدنه اصلي كارشناسان روابط عمومي مراحل بعد ايران را تشكيل ميدهد كه، به شناساندن اين شغل پرداخته از طريق نشر و ترويج اهميت آن به ايجاد اعتبار و بخشيدن حالت تخصصي به روابط عمومي كمك كردند.
پس از پيروزي انقلاب اسلامي، رشته روابط عمومي از فهرست تحصيلات آموزش عالي كشور حذف شد. ولي با تلاشهاي مجدانه دو نفر از استادان معتبر اين رشته كه در حقيقت بنيانگذاران آموزش در رشتههاي ارتباطات اجتماعي و روابط عمومي بودند (آقايان دكتر معتمدنژاد و دكتر حميد نطقي)، فعاليتها و تبليغات فارغ التحصيلان سابق اين دانشكده در موسسات دولتي وجامعه، انتشار مقالاتي در روزنامه كيهان و اصرار دانشكده علوم ارتباطات اجتماعي مجددآ رشته روابط عمومي در نظام آموزشي كشور نه به عنوان يك رشته مستقل بلكه به عنوان يك شاخه از علوم ارتباطات بازگشايي شد واز سال 1369 در گرايش روابط عمومي به پذيرش دانشجو پرداخت.
كاستيهاي آموزش روابط عمومي در ايران را به اعتبار منشاء آنها، ميتوان به صورت زير تقسيم كرد:
1- نحوه گزينش دانشجو
2- نداشتن انگيزه تلاش و فعاليت در دانشجويان
3ـ كمبود اعضاي هيئت علمي و مدرسان
4ـ كمبود كتابها و متنهاي آموزشي
5ـ همكاري نكردن و هماهنگ نبودن مديران دفاتر روابط عمومي
6ـ نداشتن فعاليت مناسب انجمن روابط عمومي ايران
7ـ غيرفعال بودن دفتر هماهنگي تبليغات دولت در زمينه دانشجويي رشته روابط عمومي
8ـ همكاري نكردن مديران دفتر روابط عمومي با بخش آموزشي
يكي از متخصصان اين رشته در مقالهاي در فصلنامه تخصصي «افكار عمومي» امريكا ضرورت وجود هفت پيش زمينه را براي پيشرفت روابط عمومي به شرح زير برشمرده است:
«1ـ رشد اجتماعي و صنعتي جامعه، وجود دموكراسي، توجه به اهداف و وظايف روابط عمومي و اهميت دادن به مخاطبان بيرون و درون سازماني
2ـ خلق نوشتارهاي حرفه اي روابط عمومي - نه مطالبي تنها براي پر كردن صفحههاي كتابها و ستون نشريات
3ـ ابراز علاقه و نشان دادن توجه به منافع عمومي و همگاني از سوي سازمانها و تلاش براي جلب مشاركت مردم در دستيابي به اهداف
4ـ راهاندازي دورههاي مفيد و مناسب روابط عمومي در دانشگاهها و مراكز آموزشي
5ـ ايجاد نهادهاي حرفهاي اين رشته، (در صورت فعال كردن آنها)
6ـ جمعآوري و در دسترس قرار دادن اطلاعات فني مورد نياز مديران و كارشناسان روابط عمومي نظير اطلاعات در پيرامون افكار عمومي، رسانههاي ارتباط جمعي و تعبيه سازوكارهاي نظارتي و كنترل بر فعاليتهاي روابط عمومي
همانگونه كه ملاحظه ميشود دومين ضرورت و پيش نياز براي پيشرفت روابط عمومي وجود نوشتارهاي حرفهاي - نه آماتورگونه ـ روابط عمومي است به طوريكه كارشناسان را قادر به تهيه برنامههاي كاربردي و رفع مشكلات روزنامه سازد و نه اينكه به كليگويي بپردازد.