سازمان تحريريه
سازمان تحريريه
هر سازمان تحريريه در روزنامهها، مجلهها، خبرگزاريها و راديو تلويزيونها از عوامل زير تشكيل يافتهاند كه با توجه به نوع رسانه خبري و همچنين مخاطبين آن ميتواند تغييراتي را شامل شود.
1- سردبير
وظيفه سردبير كه در راس سازمان خبري يا تحريريه قرار ميگيرد هماهنگ كردن عوامل اجرايي و فعاليتهاي آنان با خطي مشي رسانه، ايجاد ارتباط و هماهنگي بين گروهها، شعب يا سرويسهاي گوناگون و اعمال مديريت در كليه بخشهاي خبري، نظرات بر امور خبري و تعيين برنامههاي كوتاه مدت و بلند مدت براي حسن اجراي كار است. به همين خاطر سردبير، روزنامهنگار آگاه و خبرهاي است كه بر تمام امور روزنامهنگاري آگاهي و اشراف دارد و با ياري رفتن از علم مديريت در وسايل ارتباط جمعي، بهترين و بيشترين بهره را از عوامل خبري خود ميگيرد.
2ـ معاون سردبير
معاون سردبير در حكم جانشين و قائم مقام سردبير فعاليت ميكند و در واقع همراه و همگام سردبير ناظر بر حسن اجراي كار است. به عبارت ديگر وظيفه معاون سردبير در حضور يا حتي غياب سردبير اجراي امور تحريريه و نظارت و مديريت بر مراحل فني است.
3ـ دبير سرويس
سازمانهاي خبري از سرويسهاي گوناگوني تشكيل يافتهاند كه با توجه به نيازهاي خبري مخاطبان شكل ميگيرد. هر سرويس خبري مركب از خبرنگاران، گزارشگران، مصاحبهگران، نويسندگان (ستون نويسها) است كه در رأس آنان دبير سرويس در محدودهاي كوچكتر وظائف در محدودهاي كوچكتر وظائف سردبير را در حوزه سرويس خود بر عهده دارد و اعمال مديريت ميكند.
- سرويسهاي مختلف
- سرويس سياسي
- سرويس اقتصادي
- سرويس خارجي
- سرويس اجتماعي و حوادث
- سرويس شهرستانها
- سرويس هنري و فرهنگي و آموزشي
- سرويس گزارش و نظرسنجي
- سرويس مقالهها و نامههاي وارده
تعداد سرويسها بستگي به گستردگي سازمان خبري از يكسو و احساس نياز، بوجود ميآيد به همين خاطر بسياري از همين سرويسها كه نام بده شد ميتواند به چند بخش ديگر تقسيم شود. مثلا در مورد سرويس خارجي بخشهاي مختلفي از آن انشعاب مييابد مانند بخش آسيا، بخش آمريكا، بخش اروپا و حتي جزئيتر مانند بخش افغانستان و...
4ـ دبير فني
دبير فني مسئوليتبخش صفحهآرايي، صفحه بندي و بطور كلي امور فني از لحظه حروف چيني تا مرحله چاپ و نظارت بر چاپ را بر عهده دارد كه در راس سرويس جداگانهاي با عنوان سرويس فني قرار ميگيرد. در اين سرويس، صفحه آرا، گرافيست، طراح، خطاط، نقاش و كاريكاتوريست هر يك بنا به هنر خود، عضويت دارند. دبير سرويس فني ميتواند كسي را به عنوان ناظر چاپ تا پايان مرحله چاپ تعيين كند و به او مسئوليت بدهد.
5- ويراستاري يا هيئت ويراستاران
ويراستاران جايگاهي شاخص در تحريريهها دارند، آنان هستند كه وظيفه تطبيق فعاليت خبرنگاران و روزنامه نگاران را با مشي روزنامه ارزيابي و به عنوان كانال پالايش اخبار عمل ميكنند. تعداد ويراستاران نيز بستگي تام با حجم كار خبري و گستردگي تحريريه دارد. گاه در يك تحريريه كوچك به يك نفر ويراستار بسنده ميشود و حتي پارهاي اوقات خود سردبير يا دبير سرويس وظيفه ويراستار را انجام ميدهند و در تحريريههاي بزرگ از چند ويراستار در قالب يك هيئت و تحت عنوان سرويس ويرايش يا سرويس ويراستاران بهره گرفته ميشود. وظايف ويراستار هنگامي كه سردبير يا معاون سردبير و دبير سرويس به اين كار مبادرت ميكنند، در فصل هفتم به تفصيل مورد بحث قرار ميگيرد.
6ـ سرويس عكس:
در برخي از سازمانهاي خبري كه خبرنگاران آشنايي با عكاسي خبري ندارد، سرويس جداگانهاي به نام سرويس عكس، تامين قسمتهاي تصويري را بر عهده ميگيرد. اين سرويس از عكاسان آشنا به امور خبري در زمينههاي مختلف سياسي، اقتصادي، هنري، ورزيشي و... تشكيل ميشود.
7ـ آرشيو عكس و خبر:
مخزن و گنجينه اطلاعاتي و تكميلكننده اخبار و يادآورنده آگاهيها و رويدادهاي گذشته در هر سازمان خبري آرشيون است. سازمانهاي موفق خبري پيش از هر اقدامي به ايجاد، گسترش و تكميل آرشيو خود همت ميگمارند و به اهميت آن به خوبي آگاهند. بانك اطلاعاتي يا آرشيو به اعضاي تحريريهها براي غنا بخشيدن به مطالب تهيه شده، رفع بسياري از ابهامها و تكميل مطالب خبري كمك شاياني ميكند. اكنون كه بهرهگيري از كامپيوتر و طبقه بندي آسان اطلاعات در آرشيو مرسوم شده، تحريريهها به سولت قادر به استفاده سريع از منابع اطلاعاتي هستند.
8ـ اتاق خبر
اصطلاحي است كه به مركز دريافت و ارسال اخبار توسط دستگاههاي تلكس و نمابر (فاكس) گفته ميشود. هر اتاق خبر مسئولان خبري و فني دارد كه مسئولان خبري وظيفه پخس اخبار دريافتي از تلكس و نمابر را به سرويسها دارند و مسئولان فني به تعمير و مراقبت از دستگاهها ميپردازند.
9- كتابخانه
در كنار تحريريهها به عنوان مركز مطالعات آزاد و تخصصي وجود كتابخانهها نه تنها لازم بلكه حياتي است. اعضاي يك مركز فرهنگي چون سازمانهاي بخري بيش از هر مركزي نيازمند مطالعه روزمره و كتابخواني براي رشد دانش و بالا بردن بينش خود هستند. به همين دليل بنيان گذاران سازمانهاي خبري در وهله اول تاسيس سازمان، مكاني مناسب را براي تاسيس كتابخانه بر ميگزينند.